Betalingsnetwerken zijn de systemen die transacties autoriseren, verwerken en vereffenen tussen kopers, verkopers en hun banken: de onderliggende 'rails' die geld van de ene rekening naar de andere verplaatsen. De meeste eigenaren van kleine ondernemingen en hun teams houden de in- en uitgaande geldstromen van hun zakelijke bankrekeningen nauwlettend in de gaten, of het nu gaat om klant- of leveranciersbetalingen, loonlijsten voor werknemers of betalingen voor elektriciteitsrekeningen. Weten hoe deze netwerken werken, kan helpen verduidelijken hoe de zakelijke betalingen van de ene naar de andere plaats gaan en welke rol elk netwerk gaandeweg speelt.

Bedrijven zouden tijd moeten besteden aan het leren over betaalnetwerken. Er zijn veel manieren voor bedrijven om betalingen te accepteren en uit te geven, en de keuze van betaalmethoden kan een aanzienlijke impact hebben op je bedrijfsresultaten. Een goede kennis van betaalnetwerken kan je helpen beslissen hoe je bedrijf geld verzendt en ontvangt.

Met dat in gedachten is dit wat je moet weten over betaalnetwerken.

Wat staat er in dit artikel:

• Wat zijn betalingsnetwerken?
  
• Soorten betalingsnetwerken
  
• Hoe de verschillende betalingsnetwerken werken
  
• Betalingsnetwerken vergeleken met betalingsgateways en betalingsverwerkers
  
• Hoe Stripe Payments kan helpen
  

Wat zijn betaalnetwerken?

Betaalnetwerken zijn organisaties, zoals creditcardmaatschappijen en EFT-netwerken (Electronic Funds-Transfer), die financiële transacties faciliteren. De term 'betaalnetwerk' verwijst naar elke onderling verbonden structuur van financiële entiteiten - en hun respectievelijke geautoriseerde agenten en gelieerde ondernemingen - waarbinnen geld kan worden overgedragen tussen individuen, bedrijven of instellingen.

Elk betaalnetwerk werkt anders, maar er zijn enkele algemene overeenkomsten. De meeste betaalnetwerken bestaan uit veel deelnemende entiteiten, zoals creditcardmaatschappijen, banken, kredietinstellingen en andere financiële instellingen. Deze groepen entiteiten zijn met elkaar verbonden via een elektronisch netwerk waarlangs geld wordt overgedragen volgens gedeelde regelgeving en richtlijnen. Het netwerk zelf wordt onderhouden en geëxploiteerd door een beheerorganisatie, vaak een vereniging die bestaat uit deelnemende leden.

In de regel verdienen betaalnetwerken geld door voor elke transactie die via het netwerk wordt verwerkt, kosten in rekening te brengen. Dit kunnen interbancaire vergoedingen, evaluatiekosten of kosten per transactie zijn, die doorgaans worden betaald door de bank van de verkoper en worden doorberekend aan de onderneming die de betaling accepteert.

Elk netwerk is ontworpen om hetzelfde probleem op te lossen: zo veilig, snel en goedkoop mogelijk geld overdragen tussen twee punten. Bij het beschrijven van de verschillende typen betaalnetwerken zul je zien dat sommige netwerken aan een van die drie kenmerken de voorkeur geven boven de andere. Bij het kiezen van het beste betaalnetwerk voor jouw onderneming moet je bepalen welk van deze kenmerken voor jou het belangrijkst is.

Typen betaalnetwerken

Betaalnetwerken zijn in te delen in vier categorieën:

• Creditcardnetwerken
  
• Systemen voor elektronische geldoverdrachten (zoals ACH en bankoverschrijvingen)
  
• Peer-to-peer (P2P) betaalnetwerken
  
• Geldautomaten (ATM's)
  

Creditcardnetwerken

Alle creditcardnetwerken vallen in een van de volgende twee categorieën:

• Open netwerk: In open creditcardnetwerken mogen derde partijen creditcards uitgeven aan klanten.

• Gesloten netwerk: In gesloten creditcardnetwerken mogen financiële instellingen van derden niet namens hen creditcards uitgeven. In plaats daarvan geven de creditcardmaatschappijen alle creditcards rechtstreeks uit aan klanten.

Veel creditcardtransacties, vooral die via open netwerken, worden uitgevoerd via wat bekendstaat als het betalingsmodel met vier partijen. Dit model omvat vier belangrijke deelnemers:

• Kaarthouder: de klant die de aankoop doet

• Verkoper: de onderneming die de betaling accepteert

• Uitgevende bank: de financiële instelling die de creditcard van de kaarthouder heeft uitgegeven

• Acquiring bank: de bank van de verkoper, die het geld ontvangt namens de onderneming

In dit model geeft het kaartnetwerk zelf (zoals Visa of Mastercard) geen kaarten uit en heeft het geen rechtstreekse accounts voor verkopers. In plaats daarvan fungeert het netwerk als tussenpersoon die transactiegegevens en geld doorstuurt tussen de uitgevende bank en de acquiring bank. Dit verschilt van gesloten netwerken, waarbij één bedrijf meerdere rollen tegelijk kan vervullen in de transactie.

Lees ons artikel over hoe creditcardnetwerken werken voor meer informatie over kaartnetwerken, zoals welke grote netwerken open en welke gesloten zijn.

Grote Amerikaanse kaartnetwerken

In de VS zijn er vier grote creditcardnetwerken: Visa, Mastercard, Discover en American Express. In 2025 was het marktaandeel van Visa het grootst.

Visa en Mastercard zijn open netwerken en American Express en Discover zijn gesloten netwerken.

Grote internationale kaartnetwerken

Buiten de VS domineren andere creditcardnetwerken de betalingen van klanten. De twee grootste netwerken zijn:

• Interac: Interac is de belangrijkste uitgever van debetkaarten in Canada, waar grote netwerken zoals Visa en Mastercard niet veel debetkaarten uitgeven. Interac omvat meer dan 59.000 geldautomaten en wordt geaccepteerd door bijna een half miljoen ondernemingen.

• Japan Credit Bureau (JCB): Het in Japan gevestigde JCB domineert niet alleen de Japanse kaartmarkt, maar wordt ook geaccepteerd in meer dan 20 landen wereldwijd.

Netwerken voor elektronische geldtransfer

Elektronische overschrijvingen (EFT's) zijn transacties waarbij geld elektronisch wordt overgemaakt tussen verschillende financiële instellingen, bankrekeningen of personen. EFT's worden vaak 'elektronische bankoverschrijvingen', 'e-cheques' of 'elektronische betalingen' genoemd. 'EFT' is een overkoepelende term die een breed scala aan verschillende soorten overschrijvingen en de netwerken die deze mogelijk maken omvat. Hieronder vind je enkele van de bekendste EFT-netwerken:

Amerikaanse netwerken

• Automated Clearing House (ACH): Het ACH is een gecentraliseerd Amerikaans financieel netwerk voor banken en kredietinstellingen om elektronische betalingen en geldoverdrachten te verzenden en te ontvangen. Het wordt veel gebruikt door ondernemingen en particulieren. In 2025 heeft het ACH-netwerk 35,2 miljard betalingen verwerkt, een stijging van 4,9% ten opzichte van het voorgaande jaar. Als je ooit een salaris hebt ontvangen via directe storting, is die betaling verzonden via het ACH-netwerk.

• Bankoverschrijvingen: Bankoverschrijvingen zijn een andere veelgebruikte manier om elektronisch geld te verzenden via Amerikaanse financiële instellingen. Dit netwerk wordt de Fedwire Funds Service genoemd, voorheen het Federal Reserve Wire Network. De Fedwire Funds Service, die wordt beheerd door de Federal Reserve, is een realtimesysteem voor vereffening van geld van centrale banken, en wordt gebruikt om elektronische transacties tussen financiële instellingen mogelijk te maken. Ondernemingen, klanten, banken en overheidsinstanties gebruiken dit netwerk om veilig en snel geld over te schrijven. Alleen al in mei 2026 waren er via de Fedwire Funds Service meer dan 18 miljoen bankoverschrijvingen geïnitieerd.

• CHIPS: Het Clearing House Interbank Payments System (CHIPS) is het clearingsysteem dat grote bankoverschrijvingen in de VS verwerkt. CHIPS is het grootste particuliere clearingsysteem voor USD ter wereld: het vereffent elke werkdag voor $ 2,2 biljoen aan binnenlandse en internationale betalingen. CHIPS en de Fedwire Funds Service verwerken samen het grootste deel van de binnenlandse geldoverdrachten en internationale transacties in de VS die in Amerikaanse dollars worden uitgevoerd.

Internationale netwerken

Hoewel bankoverschrijvingen kunnen worden gebruikt om geld tussen de VS en andere landen te verzenden, zijn er veel andere betaalnetwerken die in verschillende regio's van de wereld actief zijn. Denk bijvoorbeeld aan het volgende:

• CHAPS: Het Clearing House Automated Payment System (CHAPS) wordt in het VK gebruikt voor het verwerken van betalingen in Britse ponden op dezelfde dag.

• Bacs: Bacs is een ledenorganisatie die bestaat uit 16 grote Britse banken en die overschrijvingen tussen deze banken mogelijk maakt. In 2025 verwerkte Bacs meer dan 5 miljoen betalingen via automatische incasso en meer dan £ 4 biljoen aan directe kredietbetalingen.

• SEPA: De Single Euro Payments Area (SEPA) is een geïntegreerd betalingssysteem waarmee bankrekeninghouders in de Europese Unie (EU), de Europese Economische Ruimte (EER) en het VK geld kunnen overschrijven tussen verschillende banken in lidstaten.

• CIPS: In China biedt het Cross-Border Interbank Payment System (CIPS), dat wordt ondersteund door de People's Bank of China (PBOC), services voor vereffening en clearing voor internationale transacties in renminbi (RMB). Hoewel CIPS momenteel afhankelijk is van het SWIFT-systeem, maakt de ontwikkeling van CIPS deel uit van een bredere inspanning van China om het gebruik van de RMB als betaalmethode te internationaliseren.

Peer-to-peer-betaalnetwerken

Via peer-to-peer (P2P) betaalnetwerken, zoals Venmo, Zelle en Cash App, kunnen individuen geld verzenden zonder gebruik te maken van financiële instellingen en de netwerken die deze overschrijvingen faciliteren. In plaats daarvan kunnen gebruikers met P2P-betaalnetwerken verschillende betaalmethoden selecteren (bijvoorbeeld creditcards en debetkaarten, bankrekeningen, enzovoort) waarmee ze geld kunnen verzenden en ontvangen, en dat geld vervolgens eenvoudig kunnen overschrijven van het betaalplatform naar hun persoonlijke bankrekening.

Peer-to-peer betaalnetwerken zijn relatief nieuw. Tegenwoordig hebben klanten veel opties voor dit soort overboekingen, en P2P-betaalnetwerken zijn een gemakkelijke manier voor klanten om bedrijven te betalen, bedrijven om andere bedrijven te betalen en familie en vrienden om geld te wisselen.

Netwerken van geldautomaten

Geldautomaten (ATM's) zijn een bekende verschijning voor de meeste klanten. Geldautomaten zijn elektronische apparaten waarmee klanten toegang hebben tot hun bankrekening om geld op te nemen, stortingen te doen en overschrijvingen te initiëren. Via een ATM-netwerk, ook wel interbancair netwerk genoemd, kunnen kaarthouders waarvan de kaart is uitgegeven door een financiële instelling die deelneemt aan dat netwerk, transacties via geldautomaten uitvoeren. Via een ATM-netwerk krijgen kaarthouders vaak toegang tot andere services.

Tot de grote ATM-netwerken die tegenwoordig over de hele wereld algemeen worden herkend, behoren Cirrus (eigendom van Mastercard), Plus (eigendom van Visa), Interac en UnionPay.

Hoe de verschillende betalingsnetwerken werken

De meeste betaalnetwerken maken gebruik van internet om de communicatie tussen aangesloten entiteiten en het elektronische verkeer van geld tussen rekeningen te vergemakkelijken. Sommige betaalnetwerken die dateren van vóór het internet gebruikten aanvankelijk andere middelen; Bankoverschrijvingen deden bijvoorbeeld eerst zaken via telegraafdraden.

Hoewel er enkele overeenkomsten zijn, doet elk betaalnetwerk op een andere manier zaken. Hier volgt een kort overzicht van hoe verschillende typen betaalnetwerken klanttransacties aanpakken.

ACH-overschrijvingen en bankoverschrijvingen

ACH-overschrijvingen en bankoverschrijvingen omvatten beide de overdracht van geld via elektronische netwerken. Er wordt geen contant geld, papieren cheques of fysieke creditcards of betaalkaarten gebruikt bij deze EFT's.

Historisch gezien waren bankoverschrijvingen sneller dan ACH overboekingen. Maar vandaag de dag is dat slechts een deel van de tijd waar. Recente wijzigingen in de operationele regels van het Automated Clearing House betekenen dat de meeste ACH overschrijvingen nu binnen één werkdag worden afgewikkeld.

Hoewel ACH overschrijvingen en bankoverschrijvingen verschillende netwerken gebruiken en enigszins verschillende bedrijfsregels hebben, is het algemene proces vergelijkbaar:

1. De bank van herkomst initieert de overschrijving: Bij ACH-overschrijvingen is de Originating Depository Financial Institution (ODFI) de bank waar de aanvraag voor de overschrijving van geld vandaan komt. Omdat ACH-overschrijvingen vanaf beide kanten kunnen worden geïnitieerd (de rekening waarop het geld wordt gestort of de rekening waarvan het geld wordt opgenomen), kan de ODFI beide banken zijn.

2. De ontvangende bank behandelt de aanvraag: De Receiving Depository Financial Institution (RDFI) is de bank die de aanvraag voor de overschrijving van geld ontvangt. Net als bij de ODFI verwijst de term 'RDFI' niet per se naar de bank waar het geld wordt gestort, maar naar de financiële instelling die de overschrijving niet initieert. Het is mogelijk dat de RDFI een aanvraag ontvangt om geld van een van de rekeningen naar een rekening bij de ODFI te sturen.

3. Beschikbaar geld wordt bevestigd: De ODFI en RDFI communiceren om te bevestigen dat het aangevraagde geld beschikbaar is.

4. Geld wordt vereffend: ACH- en bankoverschrijvingen worden vereffend, wat betekent dat het geld naar de eindbestemming wordt overgeschreven, op verschillende tijdlijnen. Meestal worden bankoverschrijvingen in realtime vereffend en kosten ze daarom meer. ACH-overschrijvingen werken iets anders: openstaande transactieaanvragen worden in een wachtrij geplaatst en op bepaalde intervallen worden alle openstaande aanvragen in één keer vereffend. (Dit gebeurt om 6.00 uur, 12.00 uur, 16.00 uur, 17.30 uur en 22.00 uur Eastern Time.) Dit betekent dat ACH-overschrijvingen langer kunnen duren dan bankoverschrijvingen, maar ze zijn meestal goedkoper.

Hier is meer informatie over de standaard overschrijvingstijd en kosten voor ACH-overschrijvingen en bankoverschrijvingen:

Creditcardbetalingen

Alleen al in de VS werden in 2025 per dag 165 miljoen creditcardtransacties verwerkt. Er zijn vier grote creditcardnetwerken die actief zijn in de VS, en tientallen andere in verschillende regio's ter wereld, maar betalingen op deze netwerken werken over het algemeen op een vergelijkbare manier:

1. De klant initieert de betaling: Het proces begint wanneer een kaarthouder diens creditcard indient bij de betaalterminal, kaartlezer of online checkout van een onderneming, waardoor de transactie wordt geïnitieerd. De klant kan het kaartnummer handmatig invoeren, de kaart door de lezer halen, de EMV-chip van de kaart invoeren of de kaart tegen de lezer houden om het mechanisme voor contactloos betalen van de kaart te activeren. Als de klant betaalt met een kaart die is opgeslagen in een digitale wallet, houdt deze de telefoon ook tegen de lezer om te betalen, net als bij een kaart met near-field technology (NFT).

2. De betaalterminal van de onderneming maakt verbinding met het creditcardnetwerk: Als het kaartnetwerk ook de uitgever is, en als het kaartnetwerk de kaart niet heeft uitgegeven.

3. Het kaartnetwerk vertelt de onderneming of de transactie is goedgekeurd of geweigerd.

Stripe ondersteunt alle grote wereldwijde creditcardnetwerken, naast regionale netwerken zoals Cartes Bancaires in Frankrijk en Interac in Canada.

Lees voor meer gedetailleerde informatie over creditcardbetalingen, kaartnetwerken en hoe ze werken, meer informatie van Stripe over creditcardnetwerken en het autorisatieproces voor kaartbetalingen.

Geldautomaten

Met geldautomaten kunnen mensen contant geld opnemen van hun bankrekeningen, cheques en contant geld storten en hun rekeningsaldo bekijken zonder een bankfiliaal te bezoeken. Sinds de eerste geldautomaat in 1967 bij een Barclays in Londen verscheen, hebben geldautomaten zich wereldwijd verspreid (vanaf 2021 zijn er nu ongeveer 40 geldautomaten per 100.000 mensen wereldwijd) en ze bevinden zich op plaatsen ver buiten bankfilialen, zoals delicatessenzaken en nagelsalons.

De technologie van geldautomaten varieert per leeftijd, maar de meeste automaten delen dezelfde basisonderdelen:

• Kaartlezer
  
• Scherm
  
• Toetsenbord
  
• Gelduitgifte
  
• Printer
  

Het gebruik van een geldautomaat volgt over het algemeen hetzelfde proces, hoewel de beschikbare opties afhankelijk zijn van de automaat:

• Steek de kaart in de automaat en voer de pincode in.

• Kies een transactie: contant geld opnemen, contant geld of cheques storten, je saldo controleren, geld overschrijven of een factuur betalen.

• Voor stortingen: voer het contante geld of de cheques in, bevestig het bedrag op het scherm en ontvang (indien gevraagd) een ontvangstbewijs.

• Voor opnames: kies de rekening, voer een bedrag in en de geldautomaat geeft contant geld uit als er geld beschikbaar is, plus een ontvangstbewijs op verzoek.

Betaalnetwerken vergeleken met betaalgateways en betalingsverwerkers

Een betaalnetwerk is de infrastructuur die de routes bepaalt voor de transacties tussen banken en kaartuitgevers en deze transacties vereffent. Een betaalgateway is de technologie waarmee op een veilige manier betaalgegevens van de klant worden vastgelegd en naar de betalingsverwerker worden verzonden.

De betalingsverwerker is vervolgens verantwoordelijk voor de technische overdracht van de transactiegegevens tussen de bank van de verkoper en de bank van de klant, en werkt binnen betaalnetwerken, maar onafhankelijk van de netwerken zelf.

Hoe Stripe Payments kan helpen

Stripe Payments biedt een gebundelde, wereldwijde betaaloplossing die elke onderneming, van groeiende start-ups tot wereldwijde ondernemingen, helpt om online, fysiek en wereldwijd betalingen te ontvangen.

Stripe Payments kan je helpen:

• Je afrekenervaring te optimaliseren: creëer een probleemloze klantervaring en bespaar duizenden uren aan engineering met kant-en-klare betaalinterfaces, toegang tot meer dan 125 betaalmethoden en Link, een wallet ontwikkeld door Stripe.
  
• Sneller uit te breiden naar nieuwe markten: bereik klanten over de hele wereld en verminder de complexiteit en kosten van multivalutabeheer met grensoverschrijdende betaalopties, beschikbaar in 195 landen in 135+ valuta.
  
• Fysieke en online betalingen samen te voegen: bouw een unified commerce-ervaring op via online en fysieke kanalen om interacties te personaliseren, loyaliteit te belonen en inkomsten te laten groeien.
  
• De betaalprestaties te verbeteren: verhoog inkomsten met een reeks aanpasbare, eenvoudig te configureren betaaltools, waaronder no code-fraudebescherming en geavanceerde mogelijkheden om autorisatiepercentages te verbeteren.
  
• Sneller te werken met een flexibel, betrouwbaar platform voor groei: bouw voort op een platform dat is ontworpen om met jou mee te groeien, met een historische uptime van 99,999% en toonaangevende betrouwbaarheid.
  

Lees meer over hoe Stripe Payments je online en fysieke betalingen kan ondersteunen of ga vandaag nog aan de slag.