Als je in Duitsland woont en die eerste stap naar zelfstandig ondernemerschap wilt zetten door een bedrijf op te zetten, zijn er verschillende manieren om dit te financieren. Een van die manieren is het aanvragen van een door de overheid gesteunde startsubsidie.

In dit artikel lees je wat een startsubsidie is, hoe je deze kunt aanvragen en of dit soort financiële steun geschikt is voor aanvragers. We laten je ook zien wat de uitdagingen en nadelen van dit programma zijn en geven je andere financieringsopties voor een startende onderneming in Duitsland.

Wat staat er in dit artikel?

• Wat is de startsubsidie?
  
• Wie komt in aanmerking voor een startsubsidie?
  
• Wat zijn de nadelen van de startsubsidie?
  
• Welke financieringsopties zijn er voor oprichters in Duitsland?
  
• Hoe belangrijk is digitale documentatie bij het nemen van kredietbeslissingen?
  

Wat is de startsubsidie?

De startsubsidie is een vorm van financiële steun voor werklozen in Duitsland die voor zichzelf willen beginnen. Duitsers noemen het ook wel de “oprichterssubsidie” of “subsidie voor nieuwe bedrijven”. Het is bedoeld om de overgang van werkloosheid naar zelfstandig ondernemerschap makkelijker te maken en als vangnet tijdens de beginperiode. Het Federale Arbeidsbureau (BA) geeft startsubsidies via zijn regionale arbeidsbureaus, ook wel jobkantoren genoemd, aan mensen die aan de voorwaarden voldoen.

Voorwaarden voor het krijgen van een startsubsidie

Volgens artikel 93 van het Duitse Sociaal Wetboek (SGB), boek III, geeft de BA alleen startsubsidies aan mensen die:

• Een werkloosheidsuitkering krijgen.
  
• Bij het starten van hun zelfstandige activiteit recht hebben op een werkloosheidsuitkering gedurende ten minste 150 dagen.
  
• Fulltime als zelfstandige gaan werken en dus niet langer werkloos zijn.
  
• Aantonen dat ze over voldoende kennis en vaardigheden beschikken om het betreffende werk als zelfstandige uit te voeren.
  
• De levensvatbaarheid van hun start-up aantonen door middel van een deskundigenrapport. Instanties zoals de Kamer van Koophandel en Industrie (IHK), Kamers van Ambachten (HWK), banken en beroepsverenigingen kunnen deskundigenrapporten afgeven. Andere mogelijke bronnen zijn belastingadviseurs, financiële auditors, managementconsultants of andere organisaties die advies geven over startende ondernemingen.
  

Hoeveel bedraagt de startsubsidie en hoe lang wordt deze uitbetaald?

De startsubsidie bestaat uit twee fasen. In de beginperiode ontvangt de oprichter startkapitaal om in zijn basisbehoeften te voorzien en een vangnet te bieden. De BA betaalt de eigenaar zijn meest recente werkloosheidsuitkering plus € 300 extra, waardoor een tijdelijke buffer ontstaat terwijl de eigenaar zijn bedrijf opstart.

Na de eerste zes maanden kan de eigenaar een subsidie aanvragen voor nog eens negen maanden. Maar in deze tweede fase krijgt hij een vast bedrag van € 300 en niet langer de eerder uitgekeerde werkloosheidsuitkering.

De startsubsidie aanvragen

Als je van plan bent om een startsubsidie aan te vragen bij de BA, begin dan met het maken van een afspraak voor een gesprek met een lokale arbeidsbemiddelaar, telefonisch of online. Die beslist of je in aanmerking komt voor de subsidie en vertelt je welke documenten je moet indienen.

De tweede stap is het verzamelen van alle benodigde documenten. Een gedetailleerd overzicht vind je in een brochure van het Federaal Arbeidsbureau. Op de website vind je ook een voorbeeldbrief voor het aanvragen van een deskundigenadvies.

Vul vervolgens online de aanvraag voor fase 1 van de startsubsidie in en upload alle vereiste bestanden. De BA beoordeelt de aanvraag en stelt je op de hoogte van de beslissing als deze wordt goedgekeurd. Je hebt geen wettelijk recht op de startsubsidie, wat betekent dat de BA ook het recht heeft om de aanvraag af te wijzen. Je hebt echter wel de mogelijkheid om binnen een maand na kennisgeving in beroep te gaan tegen een afwijzing. In sommige gevallen moet je mogelijk aanvullende documenten indienen om de subsidie te krijgen.

Na afloop van de eerste fase kunnen aanvragers de tweede fase van de startsubsidie aanvragen.

Wie komt in aanmerking voor een startsubsidie?

Personen komen in aanmerking voor de startsubsidie als ze aan de hierboven genoemde voorwaarden voldoen. De subsidie is dus niet beschikbaar voor bestaande bedrijven of oprichters die niet van plan zijn om fulltime voor zichzelf te werken.

Bovendien kent de BA geen startsubsidie toe aan personen wier uitkeringen zijn opgeschort of aan andere moratoria (Ruhenstatbestände) zijn onderworpen op grond van §§ 156 tot 159 van het SGB III (§ 93, lid 3 van het SGB III). Dergelijke opschortingen (Sperrzeiten) zijn van toepassing in geval van vrijwillig ontslag, het opgeven van een baan, het weigeren van passend werk of onvoldoende inspanningen om nieuw werk te vinden. Aanvragers komen ook niet in aanmerking voor de subsidie als ze afzonderlijke sociale uitkeringen ontvangen, zoals ziekte-uitkeringen, ontslagvergoedingen of doorbetaling van loon. De BA kent de subsidie uitsluitend toe als er geen opschortingen of moratoria van kracht zijn.

Je komt evenmin in aanmerking voor de subsidie als je in de 24 maanden voorafgaand aan de aanvraag andere vormen van ondersteuning voor startende ondernemingen hebt ontvangen (artikel 93, lid 4 van SGB III). Bovendien vervalt het recht op de subsidie zodra je op 68-jarige leeftijd recht hebt op het standaard ouderdomspensioen (artikel 93, lid 5 van SGB III).

Wat zijn de nadelen van de startsubsidie?

Ondanks de vele voordelen zijn er een paar uitdagingen en nadelen waar oprichters rekening mee moeten houden bij het aanvragen en gebruiken ervan.

Veel papierwerk

Het aanvraagproces voor de startsubsidie brengt veel administratieve rompslomp met zich mee. De BA vraagt om een uitgebreide set documenten, waaronder een cv en, indien van toepassing, een bewijs van bevoegdheid of een beroepsvergunning. Aanvragers moeten ook een gedetailleerd businessplan met financiële informatie indienen en een formeel deskundigenrapport laten opstellen.

Het lange wachten

In bepaalde situaties is de startsubsidie misschien niet geschikt voor oprichters die direct kapitaal nodig hebben, omdat het beoordelings- en goedkeuringsproces doorgaans minstens één tot twee weken duurt. In sommige gevallen kan het nog langer duren: als de BA je aanvraag in eerste instantie afwijst, bijvoorbeeld vanwege ontbrekende of onvolledige documentatie, wordt de totale verwerkingstijd nog langer.

Beperkte middelen en de duur van de financiering

Een ander nadeel van deze subsidie is dat het bedrag en de duur van de toegekende steun beperkt zijn. Deze kleine geldbedragen, in combinatie met de financieringsperiodes van zes en negen maanden in respectievelijk de eerste en tweede fase, zijn niet altijd voldoende om een onderneming goed op te starten of een stabiel inkomen te verzekeren.

Geen schaalbaarheid

De startsubsidie is bedoeld voor oprichters die een kleine onderneming willen opzetten. Het is minder geschikt voor grotere ondernemingen of snelle uitbreidingen, omdat het minimale investeringen toestaat.

Beperkte doelgroep

Een ander nadeel van de subsidie van de BA is de beperkte reikwijdte, aangezien het programma de financiering beperkt tot mensen die niet werken en een werkloosheidsuitkering ontvangen. Oprichters die al over andere inkomstenbronnen beschikken, komen daarom niet in aanmerking. Hetzelfde geldt voor eigenaren die niet van plan zijn om fulltime als zelfstandige te werken.

Risico op afwijzing

Zelfs als oprichters aan de basisvereisten voor de startsubsidie voldoen, kan de BA hun aanvraag nog steeds afwijzen. De subsidie is geen wettelijk recht, wat betekent dat de BA alle aanvragen naar eigen inzicht beoordeelt en goedkeurt. Oprichters kunnen weliswaar in beroep gaan tegen een afwijzing, maar succes is nooit gegarandeerd.

Welke financieringsmogelijkheden zijn er voor oprichters in Duitsland?

Er zijn tal van manieren waarop oprichters in Duitsland hun bedrijf kunnen financieren. Elke optie heeft zijn voor- en nadelen, die kunnen variëren afhankelijk van de omvang van de onderneming, de financiële behoeften en de langetermijndoelstellingen.

Eigen vermogen

Veel oprichters dekken de kosten door middel van eigen vermogen, vaak bootstrapping genoemd, door persoonlijke spaargelden te investeren of steun te zoeken bij vrienden en familie. Een voordeel van deze methode is dat er geen externe kredietverstrekkers bij betrokken zijn, dus er is geen rente of aflossing. Het nadeel is dat het een groter persoonlijk risico met zich meebrengt en dat de mogelijkheden voor uitbreiding beperkt zijn.

Bankleningen

Als je eigen vermogen hebt, kun je altijd naar een bank gaan voor een zakelijke lening. Aangezien financiële instellingen geen aandelen in de organisatie verwerven, verliezen oprichters geen invloed op hoe ze de activiteiten beheren of welke richting het bedrijf op lange termijn inslaat. Toch is toegang tot bankleningen vaak afhankelijk van een positieve kredietgeschiedenis en een overtuigend plan. Bovendien moeten ze pagina's met documentatie indienen en kunnen ze rekenen op rente en regelmatige aflossingen.

Overheidssubsidies

Door de overheid gesteunde ontwikkelingsprogramma's die worden aangeboden door organisaties zoals het Kredietinstituut voor Wederopbouw (KfW) of soortgelijke openbare investeringsinstanties zijn een andere manier om je bedrijf te financieren. Deze leningen hebben doorgaans lagere rentetarieven en langere looptijden dan bankleningen. Ze brengen veel papierwerk met zich mee en het kan enkele maanden duren voordat het geld wordt uitbetaald.

Investeerderskapitaal

Sommigen zoeken externe investeerders, zoals durfkapitalisten of angel investors, voor een kapitaalinjectie. Bij deze aanpak hoef je het geld niet terug te betalen. Bovendien kunnen investeerders expertise en netwerken bieden. In ruil daarvoor moeten oprichters echter een deel van hun aandelen in het bedrijf afstaan, wat hun controle over het management en de ontwikkeling van de activiteiten kan beperken, naast het feit dat het zoeken naar investeerderskapitaal een moeizaam en tijdrovend proces is.

Crowdfunding

Met crowdfunding kunnen oprichters via gespecialiseerde platforms geld inzamelen bij een breed scala aan supporters. Ze hoeven geen aandelen af te staan en kunnen de marktacceptatie testen voordat het product volledig wordt gelanceerd. Aan de andere kant vereisen crowdfundingcampagnes aanzienlijke marketinginspanningen en zijn ze soms niet succesvol. Oprichters die hun financieringsdoelstellingen niet halen, zien geen cent.

Voorfinanciering via Stripe Capital

Een innovatieve manier om bedrijven te steunen is voorfinanciering, waarbij de oprichter of oprichters geld ophalen op basis van toekomstige verkopen. In tegenstelling tot traditionele bankleningen heb je voor dit soort financiering geen uitgebreide businessplannen of onderpand nodig.

Stripe Capital biedt financiering op basis van inkomsten, waardoor oprichters snel toegang hebben tot geld, zonder de lange procedures van bankleningen of overheidssubsidies. Het bedrag van het voorschot wordt berekend op basis van eerdere verkoopcijfers en omzetprognoses. Het bijzondere aan deze financieringsoptie is het flexibele aflossingsmodel: in plaats van maandelijkse termijnen betalen bedrijven een percentage van hun dagelijkse omzet terug. Dat betekent dat de terugbetalingen meegroeien met de inkomsten van een bedrijf: een hogere omzet betekent hogere terugbetalingen, en omgekeerd.

In tegenstelling tot de startsubsidie, die beperkt is tot een bepaalde doelgroep, is voorfinanciering via Stripe Capital beschikbaar voor alle oprichters in Duitsland.

Hoe belangrijk is digitale documentatie bij kredietbeslissingen?

Digitale transactiegegevens worden steeds belangrijker voor bedrijfsfinanciering. Als je toegang hebt tot goed gedocumenteerde financiële gegevens, heb je meer kans om geld te krijgen om je bedrijf uit te breiden, of dat nu van banken of investeerders is.

Betrouwbare transactiegegevens zijn namelijk net zo belangrijk voor de dagelijkse boekhouding van een bedrijf als voor leningen en financiële producten. Een duidelijke financiële geschiedenis helpt derden om de kredietwaardigheid van een bedrijf snel en betrouwbaar te beoordelen. Voor oprichters vergroot digitale documentatie dus de kans op het verkrijgen van nieuw kapitaal. Met de modulaire oplossingen van Stripe kun je de boekhouding digitaliseren en automatiseren, zodat je 24 uur per dag toegang hebt tot transactiegegevens en belastinggegevens.